اگر هنگام ترمز گرفتن احساس میکنید فرمان، پدال ترمز یا حتی بدنه خودرو میلرزد، بهتر است این نشانه را نادیده نگیرید. لرزش ماشین هنگام ترمز گرفتن همیشه به معنی یک خرابی جدی نیست، اما گاهی میتواند نشانه وجود مشکل در دیسک ترمز، لنت، چرخها، لاستیکها یا سیستم تعلیق خودرو باشد.
در این مقاله از DrDrive قرار است به زبان ساده بررسی کنیم که چرا ماشین هنگام ترمز گرفتن میلرزد، تفاوت لرزش فرمان و پدال ترمز چیست، چه زمانی این مشکل خطرناک است و برای برطرف کردن آن باید چه کاری انجام دهیم. اگر هنوز در حال یادگیری رانندگی هستید، پیشنهاد میکنیم در کنار این مقاله، راهنمای آموزش رانندگی صفر تا صد را نیز مطالعه کنید.
چرا ماشین هنگام ترمز گرفتن میلرزد؟
لرزش خودرو هنگام ترمز گرفتن معمولاً زمانی اتفاق میافتد که نیروی ترمزگیری بهصورت یکنواخت به چرخها منتقل نمیشود. برای مثال، اگر سطح دیسک ترمز ناهموار شده باشد یا لنت بهدرستی روی دیسک قرار نگیرد، هنگام کاهش سرعت لرزش ایجاد میشود.
البته همیشه مشکل از دیسک و لنت نیست. گاهی خرابی جلوبندی، ایراد در لاستیکها، نامتعادل بودن چرخها یا مشکل در کالیپر ترمز نیز میتواند باعث لرزش شود. به همین دلیل باید به محل لرزش و شرایطی که لرزش در آن اتفاق میافتد توجه کنیم.
محل ایجاد لرزش، زمان شروع آن و شدت لرزش سه سرنخ مهم برای پیدا کردن علت مشکل هستند.
لرزش ماشین هنگام ترمز گرفتن نشانه چیست؟
محل و زمان ایجاد لرزش میتواند سرنخ خوبی برای پیدا کردن علت مشکل باشد. بهطور کلی، نشانهها را میتوان به چند دسته تقسیم کرد:
- لرزش فرمان: احتمال وجود مشکل در ترمزهای چرخهای جلو، دیسک ترمز یا جلوبندی.
- لرزش پدال ترمز: احتمال وجود ناهمواری در دیسک، مشکل در سیستم ترمز یا عملکرد نامنظم ABS.
- لرزش بدنه خودرو: احتمال وجود مشکل در چرخهای عقب، سیستم تعلیق یا توزیع نامناسب نیروی ترمز.
- لرزش فقط در سرعت بالا: احتمال ایراد در دیسک ترمز، لاستیک، بالانس چرخ یا قطعات جلوبندی.
علتهای رایج لرزش خودرو هنگام ترمز
۱. تاب داشتن یا ناهموار شدن دیسک ترمز
یکی از رایجترین علتهای لرزش ماشین هنگام ترمز گرفتن تغییر شکل یا ناهموار شدن سطح دیسک ترمز است. دیسک ترمز در زمان ترمزگیری گرمای زیادی تولید میکند. اگر این گرما بیشازحد باشد یا دیسک بهصورت نامناسب خنک شود، ممکن است سطح آن دچار تغییر شکل یا ضخامت نامنظم شود.
در این شرایط، لنت هنگام چرخش دیسک با سطحی کاملاً یکنواخت تماس ندارد و نیروی ترمزگیری بهصورت منظم منتقل نمیشود. نتیجه این اتفاق میتواند لرزش فرمان، پدال ترمز یا بدنه خودرو باشد.
۲. خرابی یا تمامشدن لنت ترمز
لنت ترمز وظیفه دارد با فشار روی دیسک یا کاسه ترمز، سرعت خودرو را کاهش دهد. اگر لنت بیشازحد فرسوده شده باشد، سطح آن ناهموار یا آلوده شده باشد، ممکن است هنگام ترمزگیری لرزش یا صدای غیرعادی ایجاد شود.
بعضی لنتهای بیکیفیت نیز ممکن است باعث ایجاد لرزش، صدای سوت یا خوردگی نامنظم دیسک شوند. به همین دلیل، انتخاب قطعه مناسب و نصب صحیح آن اهمیت زیادی دارد.
۳. کثیف یا زنگزده بودن قطعات ترمز
در خودروهایی که برای مدت طولانی استفاده نشدهاند، ممکن است روی دیسک ترمز زنگزدگی ایجاد شود. همچنین وجود گردوغبار، آلودگی یا مواد چرب روی سطح ترمز میتواند باعث تماس نامنظم لنت و دیسک شود.
اگر خودرو بعد از چند روز توقف، برای مدت کوتاهی لرزش خفیف دارد، ممکن است علت آن زنگزدگی سطحی باشد. اما لرزش شدید، مداوم یا همراه با کاهش قدرت ترمز نباید طبیعی فرض شود.
۴. مشکل در کالیپر ترمز
کالیپر ترمز وظیفه دارد لنتها را به دیسک فشار دهد. اگر کالیپر گیر کند، پیستون آن درست حرکت نکند یا یکی از لنتها بیشتر از دیگری درگیر باشد، ترمزگیری نامنظم و لرزش ایجاد میشود.
گیرکردن کالیپر ممکن است با نشانههای دیگری مانند داغشدن بیشازحد یک چرخ، بوی سوختگی، کشیدهشدن خودرو به یک سمت یا کاهش شتاب خودرو همراه باشد.
۵. ایراد در چرخها و لاستیکها
گاهی منشأ لرزش از خود سیستم ترمز نیست و مشکل به چرخ یا لاستیک مربوط میشود. بالانس نبودن چرخها، تاب داشتن رینگ، آسیبدیدگی لاستیک یا فشار باد نامناسب میتواند هنگام کاهش سرعت لرزش ایجاد کند.
اگر لرزش در سرعتهای مشخص حتی بدون ترمز گرفتن نیز احساس میشود، بررسی بالانس چرخها و وضعیت لاستیکها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۶. خرابی سیستم تعلیق و جلوبندی
قطعاتی مانند سیبک، بوشها، طبق، میلفرمان و سایر اجزای جلوبندی در کنترل حرکت چرخها نقش دارند. اگر یکی از این قطعات خراب یا بیشازحد فرسوده شده باشد، هنگام ترمزگیری وزن خودرو به سمت جلو منتقل میشود و ایراد موجود بیشتر خودش را نشان میدهد.
در این حالت ممکن است علاوه بر لرزش، صدای تقتق، کوبش، لقزدن فرمان یا ناپایداری خودرو نیز احساس شود. اگر در کنار مشکل ترمز، نشانههای دیگری از خرابی خودرو دارید، مقاله اشتباهات رایج رانندگی را نیز مطالعه کنید.
۷. نامتعادل بودن چرخها
بالانس نبودن چرخها معمولاً در سرعتهای مشخص باعث لرزش فرمان یا بدنه میشود. اگر هنگام ترمز گرفتن این لرزش بیشتر احساس شود، ممکن است مشکل همزمان به بالانس چرخ و سیستم ترمز مربوط باشد.
در چنین شرایطی بهتر است بهجای تعویض مستقیم دیسک یا لنت، خودرو بهصورت کامل بررسی شود.
چرا فرمان هنگام ترمز گرفتن میلرزد؟
اگر هنگام ترمز گرفتن، فرمان بهخصوص در سرعتهای بالا میلرزد، یکی از احتمالهای مهم وجود مشکل در ترمزهای جلو است. دیسکهای جلو معمولاً سهم زیادی در توقف خودرو دارند و هرگونه ناهمواری در آنها میتواند لرزش را به فرمان منتقل کند.
بااینحال، فقط دیسک ترمز مقصر نیست. موارد زیر نیز میتوانند باعث لرزش فرمان شوند:
- تاب داشتن رینگ
- بالانس نبودن چرخها
- خرابی سیبک یا بوشهای جلوبندی
- شل بودن مهرههای چرخ
- فرسودگی یا آسیب لاستیک
در رانندگی شبانه، به دلیل کاهش دید، تشخیص لرزش فرمان و کنترل خودرو اهمیت بیشتری دارد. برای آشنایی با نکات ایمنی، مقاله رانندگی در شب را نیز مطالعه کنید.
علت لرزش پدال ترمز چیست؟
اگر هنگام ترمز گرفتن، پدال زیر پای شما ضربه میزند یا بالا و پایین میشود، چند علت احتمالی وجود دارد. یکی از علتها میتواند ناهموار بودن سطح دیسک ترمز باشد. در این حالت، با چرخش دیسک، فشار واردشده به لنت تغییر میکند و این تغییر به پدال منتقل میشود.
از طرف دیگر، اگر لرزش پدال فقط هنگام ترمز شدید و روی سطح لغزنده اتفاق میافتد، ممکن است سیستم ABS در حال جلوگیری از قفلشدن چرخها باشد. عملکرد ABS معمولاً با ضربههای سریع در پدال و صدای مخصوص همراه است.
چرا بدنه ماشین هنگام ترمز میلرزد؟
لرزش بدنه معمولاً زمانی احساس میشود که مشکل فقط به فرمان محدود نیست و نیروی ترمزگیری در کل خودرو بهصورت نامنظم توزیع میشود. این حالت ممکن است به دلایل زیر اتفاق بیفتد:
- ایراد در ترمزهای عقب
- خرابی کمکفنر یا بوشهای سیستم تعلیق
- بالانس نبودن چرخها
- گیرکردن یکی از کالیپرها
- فرسودگی یا آسیبدیدگی لاستیکها
لرزش ماشین در سرعت بالا هنگام ترمز گرفتن
اگر لرزش در سرعت بالا بیشتر احساس میشود، فشار و گرمای بیشتری به سیستم ترمز وارد میشود و ایرادهای موجود ممکن است واضحتر شوند. در این شرایط، احتمال وجود مشکل در دیسک ترمز، چرخها، لاستیکها یا قطعات جلوبندی مطرح است.
برای بررسی دقیق، تعمیرکار باید خودرو را از نظر وضعیت دیسکها، لنتها، کالیپرها، بالانس چرخها، سلامت لاستیکها و اتصالات جلوبندی بررسی کند.
آیا رانندگی با ماشینی که هنگام ترمز میلرزد خطرناک است؟
پاسخ این سؤال به شدت لرزش و علت آن بستگی دارد. لرزش بسیار خفیف ممکن است به دلیل زنگزدگی سطحی یا شرایط موقت ایجاد شده باشد، اما بدون بررسی نمیتوان با اطمینان گفت که خودرو ایمن است.
اگر هرکدام از نشانههای زیر را مشاهده کردید، بهتر است رانندگی را متوقف کنید و خودرو را به تعمیرکار متخصص بسپارید:
- کاهش محسوس قدرت ترمز
- کشیدهشدن خودرو به چپ یا راست
- صدای ساییدگی شدید یا ضربههای غیرعادی
- بوی سوختگی از چرخها
- نرمشدن بیشازحد پدال ترمز
- روشنشدن چراغ هشدار ترمز یا ABS
- لرزش شدید فرمان یا بدنه
نادیده گرفتن نشانههای خرابی خودرو یکی از اشتباهات رایج رانندگی است که میتواند امنیت راننده و سرنشینان را به خطر بیندازد.
چه زمانی باید خودرو را به تعمیرکار نشان دهیم؟
اگر لرزش چند بار تکرار شده، شدت آن بیشتر شده یا همراه با صدای غیرعادی است، بهتر است بررسی خودرو را به تأخیر نیندازید. سیستم ترمز نباید فقط زمانی بررسی شود که خودرو کاملاً از کار افتاده باشد.
تعمیرکار معمولاً این موارد را بررسی میکند:
- ضخامت و وضعیت سطح دیسک ترمز
- ضخامت و سلامت لنتها
- عملکرد کالیپر و پیستون ترمز
- وضعیت روغن ترمز و نشتیهای احتمالی
- بالانس چرخها و سلامت لاستیکها
- سلامت قطعات جلوبندی و سیستم تعلیق
راههای جلوگیری از لرزش ماشین هنگام ترمز
۱. سرویس منظم سیستم ترمز
لنت، دیسک، کالیپر و روغن ترمز باید در سرویسهای دورهای بررسی شوند. بهتر است فقط زمانی که صدای ترمز ایجاد شد، به تعمیرگاه مراجعه نکنید.
۲. تعویض بهموقع لنتها
رانندگی با لنت بسیار فرسوده میتواند به دیسک ترمز آسیب بزند و هزینه تعمیر را افزایش دهد. زمان تعویض لنت به نوع خودرو، کیفیت قطعه و شرایط رانندگی بستگی دارد.
۳. استفاده از قطعات باکیفیت
استفاده از لنت و دیسک مناسب خودرو اهمیت زیادی دارد. قطعه ارزان و بیکیفیت ممکن است باعث صدای ترمز، خوردگی نامنظم و لرزش شود.
۴. بررسی لاستیک و جلوبندی
سلامت لاستیکها، تنظیم باد، بالانس چرخها و بررسی جلوبندی فقط برای راحتی رانندگی نیست؛ این موارد روی کنترل خودرو هنگام ترمزگیری نیز تأثیر مستقیم دارند.
۵. جلوگیری از ترمزگیری شدید و مداوم
ترمزگیری شدید و پیدرپی، بهخصوص در سرازیری یا مسیرهای کوهستانی، گرمای زیادی در سیستم ترمز ایجاد میکند. بهتر است با رعایت فاصله ایمن، سرعت را کنترل کنید و در خودروهای دندهای از دنده مناسب استفاده کنید.
برای آشنایی بیشتر با نکات فنی خودرو و مشکلات مختلف آن، میتوانید مطالب آموزشی سایت udriver را نیز مطالعه کنید.
اگر خودرو هنگام حرکت نیز خاموش میشود یا عملکرد غیرعادی دارد، مقاله چرا ماشین موقع حرکت خاموش میشود؟ میتواند برای بررسی اولیه مفید باشد.
جدول مقایسه نشانهها و علتهای احتمالی لرزش
| نشانه | علتهای احتمالی | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| لرزش فرمان هنگام ترمز | دیسک ترمز، بالانس چرخ، رینگ یا جلوبندی | بررسی ترمزهای جلو و چرخها |
| ضربهزدن پدال ترمز | ناهمواری دیسک یا عملکرد ABS | بررسی شرایط ایجاد لرزش و سیستم ترمز |
| لرزش بدنه خودرو | ترمز عقب، سیستم تعلیق یا چرخها | بررسی کامل ترمز و جلوبندی |
| لرزش در سرعت بالا | دیسک، بالانس، لاستیک یا رینگ | بررسی چرخها و دیسک ترمز |
| لرزش همراه با بوی سوختگی | گیرکردن کالیپر یا داغشدن ترمز | توقف خودرو و بررسی فوری |
جمعبندی
لرزش ماشین هنگام ترمز گرفتن میتواند به دلایل مختلفی مانند تاب یا ناهمواری دیسک ترمز، خرابی لنت، گیرکردن کالیپر، بالانس نبودن چرخها، آسیب لاستیک یا ایراد در جلوبندی ایجاد شود. برای تشخیص علت واقعی، باید محل لرزش، سرعت خودرو و شرایط ترمزگیری بررسی شود.
اگر لرزش تکرار میشود یا با کاهش قدرت ترمز، صدای غیرعادی، بوی سوختگی و کشیدهشدن خودرو همراه است، بهتر است بررسی خودرو را به تأخیر نیندازید. سیستم ترمز مستقیماً با امنیت سرنشینان ارتباط دارد و نباید ایرادهای آن نادیده گرفته شود.
سوال متداول
چرا ماشین فقط هنگام ترمز گرفتن میلرزد؟
اگر لرزش فقط هنگام ترمزگیری ایجاد میشود، احتمال وجود مشکل در دیسک، لنت، کالیپر یا سیستم ترمز بیشتر است. البته چرخها و جلوبندی نیز باید بررسی شوند.
علت لرزش فرمان هنگام ترمز چیست؟
ناهموار شدن دیسک ترمزهای جلو یکی از علتهای رایج است، اما بالانس نبودن چرخها، تاب رینگ و خرابی قطعات جلوبندی نیز میتوانند باعث لرزش فرمان شوند.
آیا دیسک ترمز تابدار باعث لرزش میشود؟
بله. ناهمواری یا تغییر ضخامت دیسک میتواند باعث شود تماس لنت با دیسک یکنواخت نباشد و هنگام ترمزگیری لرزش فرمان، پدال یا بدنه ایجاد شود.
آیا رانندگی با دیسک ترمز خراب خطرناک است؟
اگر دیسک ترمز دچار ایراد جدی باشد، ممکن است قدرت ترمزگیری و پایداری خودرو کاهش پیدا کند. در صورت لرزش شدید، صدای غیرعادی یا کاهش قدرت ترمز، بهتر است خودرو را استفاده نکنید و آن را بررسی کنید.
برای رفع لرزش ماشین هنگام ترمز چه کاری انجام دهیم؟
ابتدا باید علت دقیق مشخص شود. تعمیرکار باید دیسک، لنت، کالیپر، چرخها، لاستیکها و جلوبندی را بررسی کند. تعویض قطعه بدون تشخیص درست ممکن است مشکل را برطرف نکند.
